Zbiorowe zarządzanie

Podstawowe informacje

Zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi to instytucja prawa autorskiego umożliwiająca pełną ochronę, zabezpieczenie i realizację autorskich praw majątkowych poszczególnych grup uprawnionych. Nie wypiera ona prywatnego, rynkowego obrotu prawami autorskimi, nie niweluje uprawnień poszczególnych uprawnionych w wymiarze ochronnym, lecz obrót ten i ochronę uzupełnia i wzmacnia.

Organizacje zbiorowego zarządzania

W celu sprawowania zbiorowego zarządzania prawami autorskimi funkcjonują wyspecjalizowane w tym celu podmioty nazywane przez ustawę organizacjami zbiorowego zarządzania. Inicjatywa powoływania organizacji zbiorowego zarządzania należy do samych zainteresowanych uprawnionych. Organizacją zbiorowego zarządzania może bowiem być jedynie stowarzyszenie zrzeszające podmioty uprawnione z tytułu autorskich praw majątkowych. Rozpoczęcie jednakże działalności przez organizację zbiorowego zarządzania wymaga uzyskania zezwolenia Ministra Kultury.

Nie tylko opłaty

Organizacje zbiorowego zarządzania realizują trzy grupy funkcji.

Funkcja ochronna polega na monitorowaniu naruszeń autorskich praw majątkowych podmiotów reprezentowanych przez organizację i interweniowaniu w przypadkach ich stwierdzenia, z dochodzeniem roszczeń na drodze sądowej włącznie.

Funkcja inkasa wynagrodzeń zbiorowych polega na poborze od podmiotów zobowiązanych należnych określonym grupom uprawnionych wynagrodzeń określonych przez ustawę jako opłaty (np. opłaty reprograficzne) i ich dalszym podziale.

Funkcja aktywnego uczestnictwa w obrocie prawami autorskimi sprowadza się do udzielania przez organizację na rzecz podmiotów przez nią reprezentowanych podmiotom trzecim licencji niewyłącznych na korzystanie z utworów. Funkcja ta obejmuje również inkasowanie wynagrodzeń należnych uprawnionym tam, gdzie ustawa wymaga dla korzystania z utworu jedynie zapłaty wynagrodzenia na rzecz uprawnionego (licencje ustawowe).

Legitymizacja organizacji

Niektóre działania organizacji zbiorowego zarządzania mogą być realizowane bez konieczności zawierania z uprawnionymi jakichkolwiek umów czy porozumień. W takich przypadkach podstawą prawną dla działań organizacji są wprost przepisy prawa. Dotyczy to na przykład poboru opłat i ich podziału na uprawnionych nie reprezentowanych przez żadną organizację zbiorowego zarządzania.

Generalnie jednak żadna z organizacji zbiorowego zarządzania nie może funkcjonować w oderwaniu od środowiska, na rzecz którego ma statutowy obowiązek działać.

Podstawą działań organizacji zbiorowego zarządzania w ramach funkcji ochronnej i funkcji aktywnego uczestnictwa w obrocie zawsze jest fakt posiadania przez organizację pakietu praw powierzonych w zbiorowy zarząd przez samych uprawnionych to jest swoistego upoważnienia wydawców do działania na ich rzecz

Stowarzyszenie Autorów i Wydawców COPYRIGHT POLSKA przyjęło elastyczny model kontraktowego przyjmowania praw autorskich w zbiorowy zarząd. Model który w sposób jak najmniej uciążliwy ingeruje w sferę uprawnień autorskoprawnych wydawców.

Dlaczego warto powierzyć prawa w zarząd

Po pierwsze ochrona – dochodzenie roszczeń z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych, przez stosującą tabele wynagrodzeń organizację zbiorowego zarządzania jest niejednokrotnie szybsze i skuteczniejsze niż ich dochodzenie we własnym imieniu.

Po drugie usprawnienie obrotu – zmieniająca się rzeczywistość gospodarcza, a zwłaszcza pojawiające się nowe, masowe formy korzystania z utworów sprawiają, że powstaje potrzeba stworzenia prostego, dostępnego i obejmującego szeroki katalog utworów systemu licencjonowania. Instrumentu wygodnego dla użytkowników oraz zabezpieczającego interesy posiadaczy praw poprzez zapewnienie godziwego wynagrodzenia i eliminowanie „szarej strefy” funkcjonującej w oparciu o naruszenie praw. Systemy takie tworzą organizacje zbiorowego zarządzania.

Po trzecie bezpieczeństwo – organizacje zbiorowego zarządzania we wszystkich aspektach ich działalności są na bieżąco kontrolowane, nie tylko w ramach kontroli wewnętrznej i kontraktowej podmiotów powierzających prawa ale także przez Ministra Kultury, który występuje jako organ nadzoru.