Podstawa naliczania opłat

Podstawę do obliczenia opłaty reprograficznej stanowi cena sprzedaży brutto. Wynika to z wykładni obowiązujących od 2003 roku przepisów ustawy o prawie autorskim oraz wydanych na jej podstawie rozporządzeń wykonawczych.

O ile rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 5 grudnia 1995 r. w sprawie wysokości, szczegółowych zasad pobierania i odprowadzania opłat od czystych nośników i urządzeń służących do utrwalania utworów dla własnego użytku osobistego oraz wskazania organizacji zbiorowego zarządzania właściwych do ich pobierania wskazywało w § 1 na „cenę sprzedaży netto […] urządzeń oraz nośników”, o tyle w rozporządzeniu Ministra Kultury z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów jest już mowa (w załącznikach) o „cenie sprzedaży urządzenia lub nośnika”.

Z kolei na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (art. 3 ust. 1 pkt 1), jak również w zastępującej ją ustawie z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2) obowiązująca definicja ceny stanowi, że jest nią „wartość wyrażoną w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę”, przy czym „w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług lub podatkiem akcyzowym.”

W świetle tych definicji oraz dokonanej wykładni a contrario należy przyjąć, że podstawą, od której nalicza się opłatę reprograficzną, jest cena brutto urządzeń i nośników, o których mowa w art. 20 ustawy o prawie autorskim. Do takich samych wniosków dochodzi doktryna. Przykładowo prof. D. Sokołowska w monografii Opłaty reprograficzne (Wolters Kluwer, Warszawa, 2014) jednoznacznie konkluduje: „Podstawą do obliczania kwoty należnej z tytułu ustawowych opłat jest cena sprzedaży urządzenia/nośnika brutto” (s. 81).

Analogiczna sytuacja występuje w przypadku opłat uiszczanych na podstawie art. 20[1] ustawy o prawie autorskim przez posiadaczy urządzeń reprograficznych, którzy prowadzą działalność gospodarczą w zakresie zwielokrotniania utworów dla własnego użytku osobistego osób trzecich. Już w treści tego przepisu ustawodawca posługuje się pojęciem „wpływów” z tytułu zwielokrotniania utworów dla własnego użytku osobistego osób trzecich, a nie np. „przychodu” czy „obrotu”. Wpływy – w przeciwieństwie do przychodów definiowanych w ustawie o rachunkowości – powszechnie traktowane są jako „wszystko to, co wpływa na rachunek bankowy, albo wpłacane jest do kasy firmy – zwykle jest to więc zapłata od klienta” czy też jako „otrzymywanie przez jednostkę środków pieniężnych od innych podmiotów”. Takie stanowisko prezentuje też literatura – zob. np.: I. Kuś, Z. Senda, Prawo autorskie i prawa pokrewne. Poradnik przedsiębiorcy, PARP 2004, s. 67.

Dodatkowo Departament Prawno-Legislacyjny Ministerstwa Kultury, odpowiadając 19 marca 2004 r. na dotyczące podstawy opłat pytanie SAiW Copyright Polska (wówczas występującego pod swoją poprzednią nazwą: SAiW „Polska Książka”), w pkt 3 pisma DP.WPA.024/595/03 skłaniał się do takiej samej interpretacji.