Nowe przepisy dotyczące opłat należnych
od importerów i producentów urządzeń reprograficznych oraz związanych z nimi czystych nośników

Uwagi wstępne

W dniu 12 maja 2026 r. w Dzienniku Ustaw ogłoszono rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 kwietnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów.

Przepisy nowego rozporządzenia, dostępnego na stronie https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000626, wejdą w życie w dniu 13 listopada 2026 r., czyli po upływie vacatio legis wyznaczonego w § 3 rozporządzenia. Niemniej już teraz zapraszamy Państwa do zapoznania się z zapisanymi w nim zmianami, które bezpośrednio wpłyną na obowiązki importerów i producentów wynikające z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Nowelizacja przewiduje bowiem daleko idące zmiany przede wszystkim w obszarze listy urządzeń i nośników podlegających opłacie z tytułu sprzedaży, jak również w przedmiocie podstawy oraz stawek opłaty. Ogłoszone 12 maja br. przepisy wprowadzają ponadto ważne zmiany w zakresie organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi wyznaczonych do poboru opłat.

Poniżej wyjaśniamy, w jaki sposób nowelizacja wpływa na obowiązki importerów i producentów urządzeń reprograficznych oraz czystych nośników względem SAiW Copyright Polska. Ponieważ w świetle nowych przepisów opłatą objęte będą zarówno urządzenia i nośniki, które wcześniej opłacie nie podlegały, jak i takie, które już teraz znajdują się w wykazie produktów objętych opłatą, omówienie zmian dzielimy poniżej na część dotyczącą tych pierwszych („Nowe kategorie”) oraz część dotyczącą tych ostatnich („Stare kategorie”).

Nowe kategorie

Załącznik do rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 kwietnia 2026 r. wprowadza trzy kategorie urządzeń i dwie kategorie nośników, których sprzedaż dotychczas opłacie reprograficznej nie podlegała. Są to:

  • Poz. nr 1*: Telefon komórkowy z wbudowaną pamięcią, w tym smartfon (z pojemnością wbudowanej pamięci od 32 GB).
  • Poz. nr 2: Tablet z wbudowaną pamięcią (z pojemnością wbudowanej pamięci od 32 GB).
  • Poz. nr 3: Komputer stacjonarny, komputer przenośny.
  • Poz. nr 9: Dysk twardy, w tym HDD lub SSD, oraz zewnętrzne dyski twarde, w tym HDD lub SSD.
  • Poz. nr 10: Karta pamięci zewnętrznej (w tym pendrive i inne półprzewodnikowe wymienne pamięci masowe).

Wysokość opłaty należnej z tytułu sprzedaży produktów ze wszystkich tych kategorii wynosić będzie 1% ceny netto sprzedaży.

W przypadku kategorii oznaczonych numerami 1, 3, 9 i 10 SAiW Copyright Polska pobierać będzie 1/3 opłaty. Inkasentami dwóch pozostałych części opłat, wynoszących również po 1/3, będą: Stowarzyszenie Autorów ZAiKS, Stowarzyszenie Artystów Wykonawców „SAWP” i Związek Producentów Audio-Video (ZPAV) – dla sfery „audio” oraz Stowarzyszenie Filmowców Polskich i Związek Artystów Scen Polskich ZASP – dla sfery „video”.
W przypadku kategorii oznaczonej numerem 2 przewidziano inne zasady podziału pomiędzy tych samych inkasentów: część opłaty należna na rzecz SAiW Copyright Polska wyniesie 20%, część pobierana przez ZAiKS, SAWP i ZPAV – 10%, a część inkasowana przez SFP i ZASP – 70%.

Stare kategorie

Przez „stare kategorie” rozumiemy tutaj kategorie urządzeń reprograficznych oraz nośników wymienione w załączniku do rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 12 maja 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów, czyli w tzw. Załączniku nr 3.

Załącznik nr 3 obejmował 12 kategorii urządzeń i nośników. W nowelizacji z 2026 r. ich liczbę zredukowano do sześciu (ponumerowanych od 13 do 18), przy czym z pierwotnych dwunastu trzy kategorie urządzeń całkowicie z listy usunięto, a w dwóch przypadkach kategorie szczegółowe zastąpiono bardziej ogólnymi. W większości przypadków zmodyfikowano stawki procentowe opłaty, a od 13 listopada 2026 r. podstawę opłaty stanowić będzie – inaczej niż obecnie – cena netto sprzedaży. Nie ulegną natomiast zmianie zasady poboru opłat, tzn. opłaty należne od sprzedaży urządzeń i nośników należących do „starych kategorii” będą inkasowane w dwóch równych częściach, tj. po 50%, przez SAiW Copyright Polska (na rzecz wydawców) i przez Stowarzyszenie KOPIPOL (na rzecz twórców). Poniżej przedstawiamy szczegółowe informacje dotyczące każdej ze „starych kategorii”, przyjmując za punkt wyjścia ciągle jeszcze obowiązujące przepisy oraz wyróżniając nazwy kategorii i stawki opłaty, które będą obowiązywać od 13 listopada 2026 r.

Nie zmieni się określenie kategorii „Kopiarka, w tym atramentowa, laserowa, analogowa i termosublimacyjna” (po nowelizacji kategoria ta znajdzie w poz. nr 13). Zmniejszy się natomiast – z 3% na 2% – powiązana z nią stawka opłaty.

W przypadku skanerów obowiązuje obecnie podział na skanery płaskie (kategoria nr 2 Załącznika nr 3) oraz skanery innego typu, w tym ręczne i szczelinowe (kategoria nr 3 Załącznika nr 3), objęte różnymi stawkami opłaty. Od 13 listopada 2026 r. opłatą w wysokości 2% ceny netto sprzedaży objęte będą urządzenia z kategorii „Skaner, w tym ręczny i szczelinowy” (poz. nr 14).

W świetle nowych przepisów faksy, umieszczone w pozycjach 4–6 Załącznika nr 3, nie będą już podlegać opłacie.

Z zastrzeżeniem, że od 13 listopada 2026 r. podstawę opłaty stanowić będzie cena netto (nie brutto, jak dotychczas), nie zmieni się stawka procentowa opłaty należnej z tytułu sprzedaży drukarek. Kategoria „Drukarka atramentowa i drukarka laserowa”, przesunięta w znowelizowanym rozporządzeniu do poz. nr 15, pozostaje powiązana ze stawką wynoszącą 1,5%.

Opłatą nadal objęta będzie sprzedaż jedynego nośnika wśród „starych kategorii”. Umieszczony w poz. nr 16 „Papier formatu A3 i A4” będzie podlegał opłacie w wysokości 0,75% ceny netto sprzedaży (zamiast 1,25% ceny brutto).

Trzy kategorie urządzeń wielofunkcyjnych zapisane w poz. 9–11 Załącznika nr 3 zostaną zastąpione jedną. Wszystkie produkty z kategorii „Urządzenie wielofunkcyjne zawierające skaner lub kopiarkę” (poz. nr 17) będą od 13 listopada 2026 r. objęte opłatą w wysokości 2% ceny netto sprzedaży.

Podobnie jak w przypadku drukarek, jedyną zmianą, która dotyczyć będzie urządzeń wielkoformatowych będzie podstawa opłaty – od 13 listopada 2026 r. będzie to cena netto. Przesunięta do poz. nr 18 kategoria „Kopiarka, drukarka lub urządzenie wielofunkcyjne – zdolne do wykonywania kopii utworów także na arkuszach papieru formatu powyżej A3 (urządzenia wielkoformatowe)” pozostanie powiązana ze stawką wynoszącą 1%, z jednoczesnym ograniczeniem wartości opłaty do 100 zł.

Opisane powyżej zmiany zebraliśmy również w formie tabeli, umożliwiającej szybkie porównanie opłat aktualnie obowiązujących z opłatami, które wejdą w życie w dniu 13 listopada 2026 r.

Uwagi końcowe

Zarówno w tym opracowaniu, jak i w dołączonej do niego tabeli pominęliśmy urządzenia i nośniki, które nie będą podlegać opłacie inkasowanej przez SAiW Copyright Polska. Zwracamy jednak uwagę, że w poz. 4–8, 11–12 i 19 załącznika do rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 kwietnia 2026 r. umieszczono dalsze urządzenia i nośniki, objęte opłatami należnymi na rzecz organizacji zbiorowego zarządzania działających w imieniu podmiotów praw autorskich ze sfer „audio” i „video”.

Pozostaje jeszcze zaznaczyć, że znowelizowane przepisy nie wprowadzają zmian w zakresie obowiązków nałożonych na producentów i importerów urządzeń reprograficznych oraz czystych nośników w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów. Także po wejściu w życie nowych przepisów podmioty te będą zobowiązane do przekazania informacji stanowiących podstawę określenia wysokości opłaty należnej za dany kwartał oraz opłaty w wysokości wynikającej z tych informacji w terminie 14 dni po zakończeniu każdego kwartału.


* Numer pozycji, pod którą daną kategorię wpisano do wykazu kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz wysokości pobieranych od nich opłat, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 kwietnia 2026 r.